Hakuweho urujijo ku bibwira ko umwana utewe inda imburagihe izajya ikurwamo ku gahato

Nyuma y’uko hashyizweho itegeko rijyanye no gukuramo inda, bamwe mu babyeyi bagaragaje impungenge batewe n’uko umwana watewe inda ashobora gutegekwa kuyikuramo ku gahato bikamugiraho ingaruka.

Hakuweho urujijo ku bibwira ko umwana utewe inda imburagihe izajya ikurwamo ku gahato

Nyuma y’uko hashyizweho itegeko rijyanye no gukuramo inda, bamwe mu babyeyi bagaragaje impungenge batewe n’uko umwana watewe inda ashobora gutegekwa kuyikuramo ku gahato bikamugiraho ingaruka.

Ubusanzwe mu Rwanda gukuramo inda ni icyaha gihanwa n’amategeko kuko ingingo ya 123 n’iya 124 y’igitabo cy’ibyaha n’ibihano yerekana ko ukuyemo inda akabihamywa n’urukiko ahanwa.

Icyakora ingingo ya 125 itanga irengayobora ikagaragaza ibice bitanu aho nta buryozwacyaha bubaho iyo umuntu yakuyemo inda bikorewe kwa muganga wemewe.

Harimo kuba uwatewe inda ari umwana utaruzuza imyaka 18, kuba umugore yaratewe inda afashwe ku ngufu, umugore yarashyingiwe ku ngufu atabishaka, kuba utwite yaratewe inda n’uwo bafitanye isano ku gisanira kitarenze icya kabiri n’igihe byemejwe n’abaganga ko inda atwite ishobora kumutera ibibazo cyangwa ikabitera umwana.

Bamwe mu babyeyi bo mu Karere ka Kamonyi babwiye IGIHE ko bacyumva iryo tegeko batarisobanukiwe neza, bagira impungenge ko umwana wese utewe inda azajya ayikurirwamo ku gahato.

Mbonabucya Anne Marie afite umwana watewe inda afite imyaka 16 y’amavuko. Ku bwe asanga gukuriramo umwana inda bikwiye kwitonderwa.

Ati “Ni ibintu byo kwitonderwa kuko umwana ushobora kujya kumukurizamo inda bikarangira ahasize ubuzima. Njyewe ntabwo mbyemera kuko hari ubwo bayikuramo ugasanga bose urababuze [umwana na nyina] cyangwa ugasanga wa mwana utwite bimusigiye igikomere ko yishe umuntu akazajya ahorana ihungabana.”

Uyu mubyeyi akomeza avuga ko igikwiye gushyirwamo ingufu ari ugukumira gutwita imburagihe kw’abangavu kuruta kubabwira ko igihe batewe inda bazazikurirwamo.

Undi mubyeyi witwa Niyoyita Dancille na we avuga ko kubwira abangavu ko utewe inda imburagihe azajya ayikurirwamo bimuteye impungenge.

Ati “Hari abakobwa bashobora kubyumva nabi bikabashora mu busambanyi ngo nibaziterwa bazajya bajya kwa muganga bazikuremo. Njyewe numva dukwiye gukomeza kurera abana bacu neza tukababwira ko gusambana ari bibi bakabyirinda.”

Akomeza avuga ko abasobanura icyo itegeko rivuga ku gukuramo inda bakwiye no gusobanura ko kuyikuramo bishobora kugira ingaruka, bityo abantu bakwiye kwirinda cyane.

Ati “Nonese twese ntituzi ko kwirinda biruta kwivuza? Abana bacu tubarinde gusambanywa kuruta kubabwira ko utwise bamukuriramo inda.”

Ababyeyi baganiriye na IGIHE kuri iyi ngingo basabye ko hakomeza gushyirwa ingufu mu gushakisha no guhana abagabo n’abasore basambanya abangavu kugira ngo bacike kuri iyo ngeso.

Ikindi basaba ni ugukomeza gutoza abangavu umuco wo kudahishira ababasambanya.

Gasamagera Reverien ati “Abagabo basambanya abana bacu bajya bahanwa kugeza igihe bazabicikiraho kuko birakabije. Umukobwa wanjye bamuteye inda afite imyaka 17 bimugiraho ingaruka kuko yaranahahamutse.”

Hari n’abagaragaje ko imyemerere yabo itatuma bashyigikira abana babo ngo bakurirwemo inda kuko ari icyaha ku Mana.


Manzi Omar

376 Blog posts

Comments